Meer dan 500 objecten uit deze unieke samenwerking, verdeeld over zes hoofdstukken: Reislust, architectuur, ritmische ontwerpen, op het podium, metamorfoses en natuur & kosmos. De scenografie, ontworpen door Atelier Tsuyoshi Tane Architects (ATTA), brengt deze thema’s tot uiting in de vorm van een doolhof en leidt de bezoekers door deze dialoog, die verrassende parallellen aan het licht heeft gebracht.

De wandeling begint met objecten die zijn geïnspireerd op reizen. Zowel Van Cleef & Arpels als het MAK-museum kunnen putten uit een rijke geschiedenis waarin reizen en diverse culturen als inspiratiebron hebben gediend. De creaties van Van Cleef & Arpels hebben zich sinds 1906 ontwikkeld, van het jachtmodel Varuna en invloeden uit de Grand Tour tot het integreren van art-deco-japanisme, oriëntalisme, Egyptische motieven en later ontwerpen met plaatsnamen, evenals een samensmelting van middeleeuwse en oosterse thema’s. Ook het MAK-museum, opgericht om de decoratieve kunsten te bevorderen, heeft een uitgebreide internationale collectie opgebouwd, met een bijzondere focus op het Midden-Oosten en Oost-Azië, waarbij de Aziatische kunstcollectie aanzienlijk is gegroeid sinds de Wereldtentoonstelling van 1873 in Wenen.

De makers van het Maison zijn al sinds de jaren 1920 gefascineerd door Oost-Azië, waaronder het land van de rijzende zon, dat ze inspireerde de Japanse motieven en symbolen te gebruiken, de technieken en materialen te vertalen en objecten aan te passen. De toilettas uit 1924 is bijvoorbeeld geïnspireerd op de Japanse inrō, kleine doosjes die aan de riem worden gehangen en als zakjes voor kimono’s dienen. Dit werk wordt gepresenteerd naast een 18e-eeuws zesdelig kamerscherm uit het MAK. Dit schilderij, uitgevoerd in minerale pigmenten en Oost-Indische inkt, symboliseert het langzaam verstrijken van de tijd en de seizoenen (in dit geval winter).

In 2011 zette het Maison de reis voort met de Bals de Légende™ High Jewelry-collectie. Het Izmir-collier bijvoorbeeld, met zijn levendige kleuren, doet denken aan de architectuur van paleizen in het Midden-Oosten. Daarnaast is er de Hamzanama uit de MAK-collectie, een eerbetoon aan de 16e-eeuwse Mogolcultuur.

Het volgende deel, architectuur, vestigt de aandacht van de bezoekers op de schoonheid van bouwwerken en constructies. In het begin van de 20e eeuw groeide Van Cleef & Arpels uit tot een sleutelfiguur in de art deco en het modernisme met vereenvoudigde, geometrische en functionele ontwerpen, een esthetiek die tot op de dag van vandaag voortleeft. Tegelijkertijd ontwikkelde de Wiener Werkstätte (WW), in 1903 opgericht door Josef Hoffmann en Koloman Moser, een geometrische, architectonische vormentaal om praktische voorwerpen een luxe uitstraling te geven, nog vóór de art deco en het Bauhaus. Het MAK-museum beheert de omvangrijke nalatenschap van de Wiener Werkstätte en benadrukt de grote invloed ervan op de decoratieve kunsten.

Op deze armbanden komen de geometrische lijnen prachtig tot hun recht dankzij de Mystery Set™-techniek, een innovatie die in 1933 door Van Cleef & Arpels werd gepatenteerd en waarbij het metaal op ingenieuze wijze aan het oog wordt onttrokken. In navolging van deze gestructureerde motieven is de mand met handvatten van de Wiener Werkstätte, ontworpen door Josef Hoffman, vervaardigd uit zinkplaat. Geperforeerd plaatstaal was een ideaal materiaal voor de geometrische objecten die kenmerkend waren voor de vroege periode van de Wiener Werkstätte en die vaak leken op architectuur in miniatuur: wolkenkrabbers, bruggen of torens.

De oprichters van de Wiener Werkstätte wilden tot een nauwe samenwerking komen van ontwerpers en ambachtslieden. De keurmerken op het sierlijke doosje van Koloman Moser dat drie zilversmeden – Adolf Erbrich, Eugen Pflaumer en Karl Ponocny – en de schilderes Therese Trethan aan dit stuk hebben gewerkt.

De Minaudière™, in 1933 door het Maison gepatenteerd, is het resultaat van een nieuwe focus op functionaliteit. Het originele aan deze verbeterde toilettas is de slimme indeling van de binnenkant: wanneer u het deksel opent, ziet u vakjes die speciaal zijn ontworpen voor persoonlijke spullen, zoals een poederdoosje, een horloge, een aansteker en een lippenstift. Het ingetogen maar verfijnde ontwerp van de Minaudière uit 1935 is kenmerkend voor de modernistische stroming van de jaren dertig.

Het hoofdstuk ‘Ritmische ontwerpen’ richt zich op geometrische stoffenpatronen uit de MAK-collectie en dynamische, structurele creaties van Van Cleef & Arpels. 

De ontwerpen van Van Cleef & Arpels evolueerden van art-deco-armbanden met neoklassieke friezen en reproduceerbare motieven in de jaren 1930 naar terugkerende, illusoire patronen die geïnspireerd waren op optische en kinetische kunst in de jaren 1960 en 1970. Deze evolutie staat in contrast met de ritmische, vaak op de natuur geïnspireerde of abstracte stoffenpatronen van de Wiener Werkstätte, zoals Sirocco en Marina.

Tot de tentoongestelde stukken behoren de Silhouette Flower-broches die eind jaren dertig zijn gemaakt. Ze getuigen van de formele stilering uit de late art-decoperiode en geven een nieuwe invulling aan het bloemmotief, geheel in de geest van de modernistische principes. 

De Op Art-armband verwijst daarentegen naar de gelijknamige stroming, die halverwege de 20e eeuw opkwam. De band is gebaseerd op abstracte concepten en optische illusies. Een subtiel spel van gouden texturen geeft de Op Art-armband een levendige dynamiek, waarin beweging en contrast op elegante wijze tot hun recht komen.

In dit hoofdstuk toont het MAK archiefstukken van de Wiener Werkstätte, die wordt beschouwd als een pionier van de art deco. De ontwerpen en stofpatronen geven op meesterlijke wijze het thema ritme weer.

Tijdens de art-decoperiode bracht Van Cleef & Arpels ook met diamanten bezette bandarmbanden op de markt, die kenmerkend waren voor de voorliefde van het Maison voor witte sieraden in de jaren twintig. Deze armbanden, met hun flexibele structuur, zijn herkenbaar aan hun gestileerde, repeterende en monochrome motieven. Ze geven de werken uiteenlopende volumes en een gevoel van perspectief.

Deze motieven sluiten aan bij de voorbereidende tekeningen van Gustav Klimt voor de Stoclet-fries, die een direct inzicht bieden in het creatieve proces van de kunstenaar. Deze schetsen illustreren Klimts streven om kunst, ornament en architectuur te verenigen in één samenhangend geheel.

Sinds de oprichting in 1906 ontwerpt Van Cleef & Arpels sieraden en accessoires voor liefhebbers van opera en theater, waarbij rekening wordt gehouden met de kledingvoorschriften en, met name, alle bijbehorende pracht en praal. Deze artistieke band vindt een weerspiegeling in de levendige culturele geschiedenis van Wenen, waar de MAK-collectie een schat aan voorwerpen bewaart die verband houden met de beroemde muziek-, theater- en danstradities van de stad.

Moderne dans werd een gevestigde kunstvorm in de Oostenrijkse hoofdstad en speelde een sleutelrol in het Cabaret Fledermaus, dat in 1907 zijn deuren opende. Dit avant-gardistische cabaret, dat door de Wiener Werkstätte onder leiding van Josef Hoffmann werd ingericht, verwelkomde beroemde artiesten, waaronder de danseres Gertrude Barrison. Op het eerste programma van het cabaret stond een illustratie van Fritz Zeymer, die de gratie van de danseres perfect weet te vangen.

Geïnspireerd door de podiumkunsten introduceerde het Maison de Dancer- en Fairy-broches, die de passie voor ballet en een dromerige wereld weerspiegelen. Feeën, zoals die op de Little Winged Fairy-broche , belichamen de betoverende wereld van het Maison.

Het Maison, dat nauw verbonden is met dans, opera en theater, voorziet vrouwen en kunstenaars al decennialang van sieraden en kostbare accessoires.

Het concept van metamorfose en transformatie is een terugkerend en veelgeprezen thema in zowel de sieradenkunst als de toegepaste kunsten. Dit komt duidelijk tot uiting in de innovatieve, transformeerbare creaties en trompe-l'oeil-ontwerpen van Van Cleef & Arpels. Ook de MAK-collectie toont talrijke metamorfische objecten, variërend van multifunctionele stukken tot herbestemde historische sieraden, waarmee de artistieke evolutie van vorm en functie wordt benadrukt.

Het Ribbed-collier uit 1972 bewijst eens te meer de blijvende voorliefde van het Maison voor transformeerbare stukken. Het sieraad bestaat uit gegraveerde chrysoprasemotieven die worden gescheiden door strikken van goud en diamanten, en is voorzien van afneembare elementen waardoor het kan worden omgevormd tot een armband. Het hoort bij een ivoren inktpot, die in 1892 door het MAK werd aangekocht. Het illustreert het streven van vroegmoderne rariteitenkabinetten om ambachtelijk vakmanschap te combineren met een esthetisch ontwerp. Op het eerste gezicht doet de slanke, torenachtige constructie denken aan een architectonisch model. Pas bij nader inzien wordt de werkelijke functie van het object duidelijk.

Geïnspireerd door de wereld van de haute couture ontwierp Van Cleef & Arpels ook talrijke broches van witgoud en diamanten, die de beweging en soepelheid van stoffen en linten nabootsen. Tijdloos elegant: de volumineuze Double-broche uit 1937 kan worden omgevormd tot twee afzonderlijke broches. Het wordt tentoongesteld naast een tafelkleed uit het einde van de 19e eeuw uit de textiel- en tapijtcollectie van het MAK, dat is voorzien van een ruitpatroon bestaande uit blauwe bloemenranken met linten en strikken op een witte achtergrond.

De tentoonstelling wordt afgesloten met een eerbetoon aan de schoonheid van de natuur en het heelal. De blijvende invloed van flora, fauna en kosmische elementen op het artistieke scheppingsproces vormt een centraal thema. Dit komt tot uiting in de veelzijdige ontwerpen van Van Cleef & Arpels, variërend van realistische bloemen tot hemelse motieven en antropomorfe clips. Dergelijke inspiratiebronnen zijn ook diep geworteld in de bredere toegepaste kunsten, zoals blijkt uit de uitgebreide MAK-collectie en historische artefacten.

De Leaf-armband, ontworpen door Van Cleef & Arpels in de jaren vijftig, is voorzien van een gestileerd, gebogen bladmotief, bezet met saffieren op geelgoud, met nerven van gepolijst goud of platina, bezet met diamanten. Dit sieraad borduurt voort op de traditie van de bloemeniconografie in de Franse sieradenkunst, met eenvoudiger vormen dan de natuurlijke vormen van de 18e- en 19e-eeuwse stukken.

De armband is geïnspireerd op de stof Leaves van de Wiener Werkstätte, ontworpen door Martha Alber. Deze zeer populaire stof, met weidse patronen en rijke kleuren, maakt deel uit van een collectie ontwerpen die door vrouwelijke kunstenaars is ontwikkeld voor de stoffen- en modeafdelingen van de Wiener Werkstätte.

De Mystery Set™, een techniek die in 1933 door het Maison werd gepatenteerd, benadrukt de schoonheid van de natuur. De Flower-broche uit 1938 is bezet met smaragden, terwijl de Bellflower-broche een bloem vormt van saffieren in Mystery-zetting. Het vormt een contrast met de diamant en leidt tot een spel van tegenstellingen.

De kosmos inspireerde het Maison vaak tot het ontwerpen van gestileerde vormen met een uitgesproken modern karakter, zoals te zien is in het Meteor-polshorloge uit 1959. Het combineert asymmetrische strengen van geelgoud met diamanten in het midden, terwijl het Asterisk-stuk gebruikmaakt van goud met reliëf om de stralen en de beweging van een fonkelende ster weer te geven.

Het project is het resultaat van een intensieve samenwerking en een inspirerende dialoog tussen twee instituten die gezamenlijke enthousiasme voor uitmuntende ontwerpen, uitzonderlijk vakmanschap en visionaire ideeën delen.

Bezoekers gaan op ontdekkingsreis door het hele spectrum van de decoratieve kunsten.