Creations

 Lacquered Butterflies: de voortdurende metamorfose van Japanse tradities

Het is intussen meer dan een halve eeuw geleden dat Van Cleef & Arpels, dat in 1906 in Frankrijk werd opgericht, de eerste boetiek opende in Japan (1973). Het Maison heeft altijd een speciale band gehad met de traditionele Japanse kunst en cultuur. Deze dialoog tussen de Franse decoratieve kunsten en het aloude Japanse artistieke vakmanschap is nog steeds gaande.

 

In 2004 kreeg de vlinder, een van de historische motieven van Van Cleef & Arpels, een nieuwe vorm: een gelakte Butterfly-broche.  Dit stuk is de vrucht van de samenwerking van het Maison en de Japanse kunstenaar Junichi Hakose. Hakose combineert in zijn atelier in Wajima, in de prefectuur Ishikawa, het traditionele ambacht van de regio, Wajima-nurigenaamd, met zijn eigen visie op lakwerk.

    Lacquered Butterflies, Van Cleef & Arpels.
Lacquered Butterfly Kohakubai AL-broche, 18K geelgoud, wit parelmoer, lakwerk, diamanten. Van Cleef & Arpels.
Lacquered Butterfly Hanashobu AT-broche, 18K geelgoud, wit parelmoer, lakwerk, diamanten. Van Cleef & Arpels.
Lacquered Butterfly Hanazuicho AS-broche, gerhodineerd 18K witgoud, grijs parelmoer, lakwerk, diamanten. Van Cleef & Arpels.
Lacquered Butterfly Houou AO-broche, gerhodineerd 18K witgoud, grijs parelmoer, lakwerk, diamanten. Van Cleef & Arpels.

Gevleugeld ballet

De natuur is een veelzijdige inspiratiebron die Van Cleef & Arpels al sinds de oprichting nauw aan het hart ligt. Vlinders zijn poëtisch en etherisch van aard, en vormen al sinds de oprichting een bron van inspiratie voor het Maison. De vlinder is altijd in beweging en fladdert sierlijk rond in een prachtig ballet om vreugdevolle sieraden te onthullen. De levendige en luchtige allure komt tot uiting in talrijke edelstenen.

 

Al meer dan honderd jaar maakt Van Cleef & Arpels verfijnde vlinderontwerpen met delicate vormen. Het Maison viert alle facetten van de schoonheid van deze fladderende diertjes.

Twilight-broche, 1998. Geelgoud, witgoud, lapis lazuli, diamanten. Van Cleef & Arpels-collectie.

Twilight-broche, 1998

Geelgoud, witgoud, lapis lazuli, diamanten

Van Cleef & Arpels-collectie

Beaded Butterfly-broche, 1978. Geelgoud, witgoud, roségoud, diamanten. Van Cleef & Arpels-collectie.

Beaded Butterfly-broche, 1978

Geelgoud, witgoud, roségoud, diamanten

Van Cleef & Arpels-collectie

Butterfly-broche, 1975. Geelgoud, gele diamanten, tijgeroog, diamanten. Van Cleef & Arpels-collectie.

Butterfly-broche, 1975

Geelgoud, gele diamanten, tijgeroog, diamanten

Van Cleef & Arpels-collectie

Butterfly-broche, 1974. Platina, geelgoud, email, diamanten. Van Cleef & Arpels-collectie.

Butterfly-broche, 1974

Platina, geelgoud, email, diamanten

Van Cleef & Arpels-collectie

Butterfly-broche, 1971. Geelgoud, hout. Van Cleef & Arpels-collectie.

Butterfly-broche, 1971

Geelgoud, hout

Van Cleef & Arpels-collectie

Butterfly-broche, 1971. Geelgoud, witgoud, malachiet, diamanten. Van Cleef & Arpels-collectie.

Butterfly-broche, 1971

Geelgoud, witgoud, malachiet, diamanten

Van Cleef & Arpels-collectie

Lacquered butterflies: De samensmelting van twee culturen

Deze ontmoeting van sieraden en traditionele Japanse culturele elementen maakte de weg vrij voor een unieke samenwerking. Deze vlinders van geel- en witgoud, parelmoer en diamanten worden gemaakt in Frankrijk en daarna zorgvuldig met de hand versierd door Hakose met Japans lakwerk en de maki e-techniek.  Elk uniek patroon op de vleugels van deze limited-edition stukken is het resultaat van een indrukwekkende reeks technieken:  het Japans lakwerk tot de decoraties (maki-e, raden, rankakuen andere) – de gelakte vlinder is een werk van de lange adem.

 

De gelakte vlinders staan al 20 jaar voor de constante ontwikkelingen die voortvloeien uit de dialoog tussen deze twee culturen. Hakose legt uit: “Terwijl Europeanen meestal steeds meer elementen toevoegen, streven Japanners er altijd naar het aantal elementen te beperken of dingen helemaal weg te laten. Het resultaat van deze dialoog wordt duidelijk in het ontwerp van de gelakte vlinders. De Japanse cultuur heeft een eigen charme, maar ik zou de Franse cultuur graag willen begrijpen en de communicatie tussen beide willen vergemakkelijken."

Dynamische taferelen komen tot leven dankzij complexe technieken

De energieke dans van dit diertje kan dankzij Japanse technieken worden overgebracht in delicate, verfijnde stukken. Kleine en grote stukjes eierschaal moeten zorgvuldig volgens een specifiek patroon worden geschikt en er is naast concentratie en expertise een uiterst dun penseel nodig om in één enkele beweging bijzonder dunne lijntjes te trekken. Hakose:  “Het was niet makkelijk voor me om de handtrommels en ballen te tekenen. Als de lijn niet mooi strak is, werkt het niet, en voelt het resultaat levend aan. Voor het resultaat dat ik wil bereiken, moet de lijn niet zomaar worden neergezet, maar strak worden getrokken met het penseel.”

 

Om motieven te maken met de fijngestampte schalen van kwarteleitjes schikt en plaatst Hakose de fragmenten, waarvan sommige maar net iets groter zijn dan een stofdeeltje, op deskundige wijze tot een patroon. Net als de andere stukken van de Japanse kunstenaar worden deze bijzonder fijne, gelakte vlinders gemaakt met diverse geavanceerde technieken die het oppervlak doordrenken met dynamiek en levenskracht.

maki-e: Techniek waarbij patronen met lakwerk op het oppervlak worden aangebracht. Daarna wordt er goudpoeder op de vlinder gestrooid en gefixeerd.

maki-e: Techniek waarbij patronen met lakwerk op het oppervlak worden aangebracht. Daarna wordt er goudpoeder op de vlinder gestrooid en gefixeerd.

rankaku: Techniek waarbij gebruik wordt gemaakt van inlegwerk met eierschalen. Voor de ‘Lacquered Butterflies’ zijn dat schalen van kwarteleitjes.

rankaku: Techniek waarbij gebruik wordt gemaakt van inlegwerk met eierschalen. Voor de ‘Lacquered Butterflies’ zijn dat schalen van kwarteleitjes. 

raden: Techniek waarbij stukjes parelmoer in motieven worden gesneden en in het oppervlak van het lakwerk worden aangebracht

raden: Techniek waarbij stukjes parelmoer in motieven worden gesneden en in het oppervlak van het lakwerk worden aangebracht

Tradities geworteld in de ontmoeting van twee culturen

Frans en Japans vakmanschap berusten beide op het idee om voorwerpen te maken die 'charme en functionaliteit combineren'. Net zoals sieraden feller gaan schitteren als ze worden gedragen, wordt lakwerk ook fraaier als het wordt gebruikt. Hakose legt uit: “Zelfs als ik een traditioneel patroon teken aan de hand traditionele technieken, wil ik nog steeds iets hedendaags maken of iets wat ook in de toekomst nog relevant is. Zo worden tradities doorgegeven.” Deze gelakte vlinders zijn de eerste sieradencreaties van Hakose en bieden de cultuur van een ander land een zeldzame mogelijkheid de Japanse tradities te stimuleren en aan te moedigen nieuwe aspecten te ontdekken.

 

Deze gelakte vlinders fladderen nu de hele wereld rond en zijn het resultaat van een succesvolle samenwerking van Japan en Frankrijk. Ze zetten hun metamorfose ongetwijfeld voort en blijven elkaars tradities stimuleren.

Junichi Hakose, Lacquered Butterflies, Van Cleef & Arpels.

Junichi Hakose

Junichi Hakose is een Japans kunstenaar gespecialiseerd in lakwerk uit de stad Wajima, in de prefectuur Ishikawa. In 1975 begon hij aan een stage onder begeleiding van Masaru Tanaka, meester op het gebied van maki-e-lakwerk. Na een vijfjarige opleiding ging Hakose als zelfstandige aan de slag. Hij beheerst de technieken van het lakwerk, maki-e enraden en is uitgegroeid tot een meester van moderne lakwerktechnieken.